De nacht was rustiger dan vorige nachten sinds ongeveer een week mogelijk is het slecht weer hiervan wel de oorzaak. Bij navraag is mij door de L.D. toch medegedeeld dat er heden nacht veel vliegtuigenformaties in de lucht zijn geweest en ook afweergeschut en zoeklichten in werking waren.

In de gemeente is het bij fotografen enorm druk nu de meeste menschen die verplicht zijn een identiteitsbewijs met foto op 1 october a.s. in hun bezit moeten hebben (en dat zijn alle persoonen boven 15 jaar). De bekendmaking van het gem. bestuur gaat uit, per post aan alle gezinnen) dat zitting zal worden gehouden voor uitreiking identiteitsbewijzewn en wel: te Zevenbergen op 23 sep. van 9-12 en 2-5 uur voor de namen A tm G. Op 24 sep. voor de namen H tm R, op 25 sept. voor de namen S tm Z. te Zevenb. Hoek op 28 sept. van 10-12 en 1-4½ uur, te Langeweg op 27 sept. van 10-12 en 1-4 uur. Op de secretarie zijn reeds enkele dagen een 5 tal ambtenaren en hulpkrachten aan het werk om de bewijzen zoover mogelijk gereed te maken.

De pastoor van Zevenb. beklaagde zich heden bij mij omtrent het feit dat de D. militairen ook nog zijn garage in gebruik willen nemen. Nadat, zoo zegt hij, eerder mijn auto is weggenomen (het parochiehuis geheel in beslag is genomen, mijn halve pastorie door inkwartiering het weiland van het gasthuis en mijn tuin worden gebruikt zou men nog willen dat ik mijn rijtuig hetwelk ik in de plaats van een auto heb gekocht, uit de garage wegneem. Ik heb hun geraden zich daartegen te verzetten als zijnde dan toch elders wel een ruimte te vinden voor het doel. Mijn politie gaf ik last daarin mede de hand te nemen wat heeft geleid, dat men van het voornemen afzag.

Heden nacht is de eerste burger, die zich verlaat heeft en na 10 uur des avonds op straat was, opgesloten in het politiebureau tot ‘smorgens 4 uur, plus proces-verbaal. Deze namiddag vervoegden zich bij mij twee officieren die vroeger de raadzaal te mogen gebruiken voor een conferentie van een 20-tal officieren op maandag a.s om 5 uur n.m. gedurende ongeveer een uur, wat ik heb toegestaan.

Een nacht als meer anderen: reeds vroeg trekken de vliegtuigen van West naar Oost en wellicht omgekeerd en dat in formaties van vele vliegtuigen. Om 23 uur worden de zoeklichten wederom gezien en 3 of 4 uur hoort men gewoonlijk de vliegtuigen van hun raids terugkomen. Ter plaatse, in de gemeente, gaat alles gewoon door. Aan het uittrekken van militairen, sommige onderdeelen met trom en fluit, andere onder het zingen van een lied geraken wij gewoon.

De nacht is hier wederom rustig voorbij gegaan. Hoewel reeds gisterenavond en in de nacht veel overkomende in groote formatie vliegende vliegtuigen zijn gehoord, hetgeen tegenwoordig dikwijls het geval is, kan niet geconstateerd worden van welke nationaliteit deze zijn. De bevolking blijft daar rustig onder. Heden morgen omtrent 7.30 uur werd mij door de uitkijkpost van de luchtbeschermingsdienst gemeld, dat om 7 uur in de richting Molerdijk afweergeschut werd gehoord en zag met een groot voorwerp in vlammen gehuld naar beneden stortem. Het was ofwel een brandend vliegtuig, ofwel een brandende kabelballon. Om 9 uur meldde mij de L.D. van Zevenb. Hoek hetzelfde, hoewel men daar reeds zeker wist dat ern een kabelballon is afgeschoten die brandend in het Holl. Diep is neergekomen.

Heden ontving ik per expresse een schrijvan van den Com. van de Prov. N.Br. dd. 17 dezer, bericht dat de op 12 dezer in te zenden wapens, behalve de jachtgeweren, niet ingeleverd behoeven te worden en nadere instructies dien aangaande te wachten zijn. De kist met verzonden wapens is intusschen in den Bosch aangekomen maar geweigerd, zoodat deze terug gezonden wordt. Heden zijn door mij de beschikkingen verzonden, mij ter uitreiking toe gezonden door de ‘Stichting Noord-Brabant 1940′ te Tilburg, betreffende de door het bestuur dier stichting aan inwoners dezer gemeente verleende oorlogsmolesteredieten. Het betreffen:
weduwe Joh. Hessels, Zevenb. Hoek D130, F 650,- ;
J. de Wit, Zevenb. Hoek D7, F 2500,- ;
M. Huijbrechts, Zevenb. Hoek D135, F 500,- ;
A.J. Tabak, Zevenb. Hoek E155, F 400,- ;
A.J. Hessels, Zevenb. Hoek D137, F 1000,- ;
A.C. Trompers, Zevenb. Hoek (Binnen Moerdijk) E193, F 800,-
J.P. Maris, Zevenb. Hoek E158, F.2615,- ;
Fr. v. Gils, Zevenb. Hoek D200, F 3500,- ;
G.P. Gabriëls, Zevenb. Hoek E181, F 870,- ;
G.J. Trompers, Zevenb. Hoek E211, F670,- ;
wed. J. Stoop, Zevenb. Hoek E246, F 600,- ;
J.A. Biestraten, Zevenb. Hoek C161, F 1200,- ;
A.J. Kock, Zevenb. Hoek D269, F.700,- ;
W.J. Dekkers, Zevenb. Hoek E194, F 800,-.

Heden heb ik op uitnoodiging van het bestuur van de Ver. voor Ned. Gemeenten te Den Haag, Paleisstraat 5, een vergadering bijgewoond, waartoe de burgemeesters van de in Nederland door de oorlogsramp meest getroffen gemeenten waren uitgenoodigd. Deze vergadering was belegd met het doel uitwisseling van gedachten en ervaringen t.a.z. van hetgeen door meerdere instanties is gedaan en staat te doen, om de ramp zoo veel mogelijk voor getroffenen en voor de gemeentebesturen op te vangen en te verzachten. De vergadering werd voorgezeten door de burgemeester van Rotterdam, mr. Oud. Algemeen was de klacht dat nog veel instanties betrokken zijn bij de schaderegelingen en daarom veel te langzaam positieve maatregelen op zich laten wachten. Ook de klacht, dat met een schaderegeling op voet van de waarde der vernielde panden op 9 mei, de getroffenen maar voor 50% geholpen zullen zijn aangezien vooral hout haast niet meer is te verkrijgen, en dat er nog is, zéér in prijs is gestegen, hetgeen met veel watervaten het geval is. Een nuttige en leerzame vergadering waarbij nut werd verkregen van ieders ervaringen in deze. Het bestuur zal ter plaatse waar zulks bevordelijk zijn kan, onze menschen naar voren brengen, ook wat betreft t.a.z. van de financieele gevolgen voor de gemeenten, ontstaan uit noodzakelijke uitgaven buiten de begrooting 1941 en die zullen ontstaan voor de begrooting 1941. Algemeen werd beaamd dat de moeilijkheden groot en veelvuldig zijn.

Ook nu wederom een nacht als vele vorige; enkele vliegtuigen, vermoedelijk Duitsche, komen laag vliegende over en maken de bewoners even wakker.

Door mij is de politie gelast scherp toe te zien op personen die uit andere gemeenten hier komen venten en ook naar personen die, om welke redenen ook, na 10 uur ‘s-avonds en vóór 4 uur ‘s-morgens op straat vertoeven zonder vergunning daartoe of daartoe bevoegd te zijn. Dezulken zullen voortaan worden opgebracht om de nacht op het politiebureau door te brengen en krijgen tevens proces-verbaal. Ook zal nog strenger worden toegezien op een behoorlijke en vooral tijdige afscherming van uitstralend licht. Een en ander is mede daarvan gevolg, dat al gebleken is, dat indien eenig dienaangaand verantwoordelijk persoon, niet of niet voldoende van wetten en verordeningen medewerkt, van hooger hand, zonder meer uit zijn ambt wordt ontslagen. Zoo verscheen gisteren het bevel in het Verordeningsblad van den Rijkscommissaris voor het Ned. bezette gebied de bepaling dat alle ambtenaren van rijk, provincie en gemeente en die eenige eed of belofte hebben afgelegd, direct ontslagen kunnen worden en hun regeling der rechtspositie daarbij over het hoofd wordt gezien.

Heden voormiddag ontving ik een tweetal Duitsche militairen die in België achter Antwerpen gelegerd zijn, mij verzoekende te willen bewerken dat zij 5000 kilo hooi hier kunnen bekomen, aangezien, volgens deze, in België geen hooi meer is te verkrijgen en hun paarden in geen drie weken meer hooi hebben gegeten. Ik heb beloofd voor hen hooi te koop te vragen waarvoor een geldende prijs van F 60,- per 1000 kilo zal moeten betaald worden, of wel 80 Rijksmark, welke prijs billijk werd geacht.

De nacht is, als de vorige nacht, tamelijk rustig geweest, aan het nu en dan overtrekken van vliegtuigen zijn wij gewoon.

Heden ontving ik bericht van den District-commandant der Rijksveldwacht te ‘s-Bosch houdende mededeeling dat het hem officieel bekend is, dat in deze gemeente de marechaussee gaan verdwijnen mij verzoekende op te geven, mogelijk per omgaande hoeveel rijksveldwachters voor politiediensten in mijn gemeente door mij worden noodig geacht. Omtrent dit vraagstuk ontving ik ook heden reeds de majoor der Rijksveldwacht van Hoeven en van Geertruidenberg. Nog heden heb ik geantwoord dat m.i. volstaan kan worden met 6 rijksveldwachters te Zevenbergen, 3 te Zevenb. Hoek en 1 te Langeweg, nevens onze eige politie ten getale van 5 man.

In de afgeloopen nacht zijn wederom verschillende vliegtuigen gehoord, hoewel geen afweergeschut of bombardementen zijn gehoord.

De nacht is wederom zonder vliegtuiggeronk gehoord te hebben, rustig geweest. Omtrent 23.50 uur werd ik opgebeld door de chef van politie alhier, die mij meldde een telefoonbericht te hebben ontvangen van zijn collega uit Leur, houdende dat daar een kabelballon passeerde wevende in de richting van West naar Oost. Aangezien niet doorgegeven aan naburige gemeenten doch heb ik de uitkijkpost op de toren der Kerk alhier opgebeld uit te zien en bij constateering mij alsnog te melden. Heb er verder niets meer van gehoord.

In de voormiddag ontving ik van de Duitsche militairen het verzoek het cafe van J. de Deugd in de Langenoordstraat open te stellen voor m ilitairen tot des nachts 2 uur. Wordt door mij toegestaan voor uitsluitend militairen. Voorts ontving ik van de commandant het verzoek vóór de middag te willen zorgen voor 100 stroozakken en hoofdkussens. Heb die bij de Firma Hartman alhier besteld.

Om 3 uur n.m. zullen die gereed zijn. Deze moesten nog gemaakt worden. Zij moeten door de gemeente betaald worden. Dan ontving ik het verzoek om nog heden aanwijzingen te geven, voor de inkwartiering bij burgers te Langeweg voor 100 militairen en 30 paarden. Heb den agent van politie te Langeweg daarmede belast, terwijl ik de burgemeester van Terheijden heb gevraagd goed te vinden dat ook te Langeweg, gemeente Terheijden een deel der militairen werd ingekwartierd, waarmede hij accoord ging. nog ontving ik verzoeken van landbouwers hier, wier weiden in beslag zijn genomen voor het weiden van legerpaarden terwijl zij zelf geen eten voor hun melkkoeien hebben. Heb den plaatselijken commandant daarover gesproken die bij de weduwe Den Ouden -waar het meest dringend was- de paarden liet weghalen en in een andere weide liet brengen.

Heden middag ontving ik op het gemeentehuis Ir. Ringers, Regeeringscommissaris voor den Wederopbouw, die kwamen spreken over de door het gemeentebestuur voorgestelde onteigeningen van gronden voor de wederopbouw te Zevenb. en Zevenb. Hoek. Met den gem. opzichter hebben wij, aan de hand van de daartoe gereed gemaakte kaarten, door de Streekplandienst een en ander verduidelijkt. Na deze hebben wij samen de verwoeste deelen in Zevenbergen en Zevenb. Hoek gaan bezien en uitleg gegeven. Met het voorgestelde kon de Heer Ringers zich in het algemeen wel vereenigen. Gevraagd werd nog een berekening op te zetten van de kosten aan de onteigening verbonden, als stratenaanleg met bij behooren te Zevenb. Hoek en onteigening te Zevenbergen en met stratenaanleg in het voorgestelde onteigeningsplan langs de spoorweg, waaraan direct gewerkt zal worden.

Hedenavond verzoekt mij de Heer Brants-Buijs van den Wederopbouw van boerderijen te Dordrecht een bijeenkomst te beleggen met de Directeur van de Streekplandienst, ir. de Boer te ‘s-Bosch den contact-commissaris voor den wederopbouw in Noord-Brabant, ir. Buskens te ‘s-Hertogenbosch, ir. Siebvers, een der aangewezen architecten voor herbouw Zevenbergen. den heer v-d Palen van het Bouw/woning/en welstandstoezicht te Breda, den gemeenteopzichter alhier, oim te zamen te beraadslagen waar de boerderijen herbouwd zouden kunnen worden van de weduwe Hermus en de erven Kavelaars, beide te Zevenb. Hoek. Hun landbouwschuren, die op 11 mei ter plaatse in de kom van Zevenb. Hoek verwoest zijn, mogen niet meer op dezelfde plaats herbouw worden terwijl hun landbouwhuizen dit wel mogen. Ik werd gevraagd zoo spoedig mogelijk die vergadering te beleggen.

Per expresse ontvang ik heden avond een schrijven van den heer secr. generaal wnd hoofd van het Departement van Handel, Nijverheid en Scheepsvaart, houdende het verzoek na te gaan van alle hotels, cafes en restaurants in mijne gemeente de prijslijsten, spijskaarten, menu´s wijnkaarten e.d. welke op heden 14 sept. geldig zijn in tweevoud te verzamelen waarvan één exemplaar is op te zenden. Een en ander voor een goede handhaving van de prijzenbeschikking 1940, no. 1.

Heden voormiddag werd door de Duitsche Ordnungspolizei, op het politiebureau controle gehouden inzake hetgeen door mij, als Hoofd van politie is gedaan t.a.z. van de verduisteringsplicht der burgerij, het hebben van niet geregistreerde postduiven, het verbod van venten door vreemdelingen enz. Meerdere processen verbaal van overtredingen, zoowel van het een als het ander konden worden getoond.

In de voorbije nacht is niets door ons gezien of gehoord wat op vijandelijke handelingen wijst. Het weer is zeer slecht, koud en veel regen.

Andermaal komen boeren klagen over de inkwartiering, zoo o.a. Frans Wijnen van den Achterdijk, die oorspronkelijk 24 militairen bij hem kreeg ingekwartierd doch dit getal is aangegroeid tot 52 en een officier. De manschappen loopen met vuile voeten naar de zolder waar zij legering hebben. Zelf slaapt hij met zijn gezin in één kamer op den vlier. Ik heb hem verwezen naar den Ortskommandant en hem een agent van politie, die de Duitsche taal machtig is meegegeven.

Verschillende klachten van burgers bereiken mij omtrent het afleveren van textielgoederen en brood aan militairen en dat zonder overlegging van een bon. De burgers zoo zeggen dezen, kunnen niets zonder bon verkrijgen en de militairen wel. Daarom gaat van mij heden nog een waarschuwing uit aan alle winkeliers in de gemeente, houdende mijn vroeger verbod van 12 aug. j.l. waarin ik, ingevolge het bepaalde in het Verordeningsblad stuk 14 van 27 juli j.l.van den Rijkscommissaris van het bezette gebied, waarschuwe niet anders dan op bonnen te verkoopen. Ik raad alle winkeliers aan, aan de voorschriften streng de hand te houden aangezien zij er niet op mogen rekeken dat mijnentwege eenige handeling zal worden gesteld of bevorderd anders dan langs de legalen weg, te voorraden te doen aanvullen.

Gisteren (zie 12-9-40) zijn, op last van den Stabsoffizier der Ordnungspolizei te ‘s-Hertogenbosch, als eerder, daartoe aanschrijving te hebben ontvangen, alle onder mijn berusting zijnde vuurwapenen en munitie in één kist naar ‘s-Hertogenbosch Paleis van Justitie gezonden behalve de jachtgeweren die onder mij berusten en de wapens en munitie van de politie. Vóór 10 october moeten evenzoo alle onder mijne berusting zijnde jactgeweren en munitie ingeleverd worden. Voor zoover bekend mogen de jachtactehouders hun geweren dan nog behouden.

In de afgeloopen nacht zijn weer enkele vliegtuigen gehoord. Zelfs heeft er een, zeer waarschijnlijk van Engelsche nationaliteit, gevaarlijk lang hier gekruist en lichtkogels uitgeworpen.

Heden gaan de publicatien der gemeente uit, houdenden maatregelen t.a.z. van de identificatieplicht als verordend door den secretaris-generaal van Binn. Zaken en van Justitie (Verordeningsblad voor het bezette Nederlandsche gebied; no. 25, uitgegeven 9 sept. 1940). De identificatieplicht houdt o.m. in, dat, met ingang van 1 oct. a.s. ieder Nederlander of Nederlandsch onderdaan, die den leeftijd van 15 jaar heeft bereikt en in het bezette Nederlandsche gebied woont of verblijf houdt, verplicht steeds van overheidswege uitgereikt identitieitsbewijs, voorzien van een foto, bij zich te dragen door middel waarvan hij zicht ten alle tijden behoorlijk kan identificeeren. Geldig zijn ook buitenlandsche passen, bewijzen van Nederlandschap, een distributiekaart mits met foto en gemeentestempel enz. Door deze gemeente worden 6000 bewijzen bij den drukker besteld waarvan de uitreiking kosteloos zal plaats hebben op 23, 24, 25, 26 en 27 sept. a.s. te Zevenb. Zevenb. Hoek en Langeweg, verdeeld in volgorde van de beginletter van ieders familienaam.

Enkele landbouwers beklagen zich tegenover mij daar hun schuren geheel zijn ingenomen voor militaire doeleinden en de weiden van de paarden, alsook dat de militairen in de schuren sigaretten rooken. Ik ben daarvoor bij den Ortskommandant geweest, die de klachten aanhoorde en een onderzoek zou instellen. Zoo mogelijk zou hij de betrokkenen terwille zijn.

De afgeloopen nacht was rustiger dan ooit. Geen enkel vliegtuig is door ons gehoord. Geregeld trekken ‘s-morgens troepen militairen luid zingend door de straten.

Op het verzoek van ons gemeentebestuur dd. 4 sept. om onteigening van puin en steenen in het verwoeste gebied van Zevenbergen ontvingen wij heden, dat is dus binnen één week het volgende bericht: Aaznegging ingevolge artikel 5 tweede lid van het Besluit betreffende den wederopbouw (II). De regeringscommissaris voor den wederopbouw zegt bij dezen overeenkomstig artikel 5 van het Besluit van den toenmaligen opperbvelhebber van 24 mei 1940 S. no. 552, den burgemeester van Zevenbergen aan, dat hij overgaat tot onteigening, ten name van de gemeente Zevenbergen, van de overblijfselen der opstallen, welke middelijk of onmiddelijk door de ramp in de maand mei 1940 in de gemeente Zevenbergen zijn getroffen. De regeeringscommissaris voor den wederopbouw dr. ir. J.A. Ringers, ‘s-Gravenhage 9 september 1940.

Nog heden gaat van mij de volgende afkondiging uit en wordt daarvan afschrift aangeplakt in de gemeente waar zulks gebruikelijk is alsmede advertentien in plaatselijk meest gelezen dag bladen.

Bekendmaking. De Burgemeester van Zevenbergen brengt ter openbare kennis dat de Regeeringscommissaris van den Wederopbouw hem bij schrijven van 9 september 1940, overeenkomstig art. 5 van het besluit van den toenmaligen opperbevelhebber van Land- en Zeemacht van 24 mei 1940, S. no. 552 heeft aangezegd dat hij overgaat tot onteigening ten name van de gemeente Zevenbergen van de overblijfselen der opstallen welke middelijk of onmiddelijk door de ramp in de maand mei 1940 in de gemeente Zevenbergen zijn getroffen. Belanghebbende worden er op attent gemaakt dat het verkoopen, wegnemen, weg voeren enz. van bovengeoemde overblijfselen derhalve niet mag plaats vinden, aangezien de eigendom daarvan is overgegaan aan de gemeente Zevenbergen, Zevenbergen 11 sept. 1940. De burgemeester van Zevenbergen w.g. J.J. van Aken.