Burgemeester in Oorlogstijd

Alles blijft rustig en van oorlogshandelingen is hier niets te zien of te hooren. De militairen zijn wederom tot bedaren gekomen na hun partijen gedurende de laatste feestdagen Kerstmis en Nieuw jaar.

De laatste avonden en nachten, alsmede de overdag, is het zeer rustig in de lucht en worden hoegenaamd geen vliegtuigen gehoord of gezien.

Heden morgen werd ik bij den Ortskommandant gevraagd. Hij legde mij een in het Duitsch gesteld rapport voor houdende dat gisteren de 12 jarige dochter van de weduwe v. M. wonende Fabrikestraat alhier, tegen een militair de uitdrukking had gebezigd van een ‘mispunt’ en daarna was weggeloopen. Dit woord werd als een grove beleediging opgenomen en waaraan dezelfde betekenis werd gegeven als de in Duitschland gangbare scheldnaam van ‘dumme hund’. Mij werd gevraagd of deze scheldnamen te vergelijken zijn, waarop ik zeide dat het woord ‘mispunt’ hier niet als ernstige scheldnaam doorgaat en dit woord bij velen ondoordacht op de lippen ligt. Men zeide mij, dat in Duitschland zulke scheldnamen gebruiken zwaar gestraft worden met maanden gevangenis straf of groote geldboeten voor den vader, indien deze wordt gebruikt tegen militairen door de kinderen. Mij werd gevraagd den vader en de dochter op de Ortskommandatur te doen verschijnen. Aangezien het hier een dochter van een weduwe betrof is dze met haar dochter verschenen en zijn zij, na verhoor, op vrije voeten gesteld. Wel werd mij gevraagd, om de hoofden van scholen te waarschuwen opdat de kinderen zou worden medegedeeld dat bij voorkomen de ouders zullen worden gestraft, indien de kinderen scheldnamen zouden gebruiken tegen de militairen.

Na 24 uur hedennacht is het alles rustig in de gemeente. In de voormiddag is het blijkbaar parade op de Markt waar de militairen voor het oude raadhuis staan opgesteld en blijkbaar worden toegesproken. Enkele burgers en kinderen zijn belangstellenden.

Van mijne poltie verneem ik dat er gisteravond meerdere militairen blijkbaar dronken over de straat liepen zooals meermalen het geval is, is er heden avond in het patronaatsgebouw een door affiches aangekondigde filmvertooing voor de militairen waartoe de burgers worden uitgenoodigd, tegen betaling van 30 cent intree. Naar ik wel meen zijn er zeer weinig burgers die naar deze en dergelijke, door de militairen gearrangeerde uitvoeringen en filmvertooningen gaan.
In de namiddag liepen nog militairen, kennelijk onder invloed van drank door de straten van Zevenbergen.

Over het algemeen is het rustig geweest zoowel des avonds als in de nacht. Het is dan ook kalm op straat.

Door de bewoners wordt de toestand t.a.z. van de maatregelen inzake inlevering van voorradige textielgoederen door fabriekanten en winkeliers, met zorg tegemoet gezien.

In de avonduren zijn het de militairen die veel drukte maken en veel drinken. Naar ik verneem is er ter plaatse geen bier meer te verkrijgen, alle bier is blijkbaar voor heden voor de militairen bestemd. In de voornacht is het een drukte van geweld in de Christelijke school alhier, waar de militairen ons uit de slaap houden door hun gebral en getob, zulks tot laat in de nacht. Na twaalf uur wordt het rustiger en kunnen ook de omwoners gaan slapen. Zoo sluit 1941 zich af en gaan wij 1942 in, in de hoop op spoedige vrede en een vrij Nederland.

De nacht was kalm, hoewel er toch vliegtuigen in de lucht waren. Zelfs waren er heden morgen om 8 uur in de richting Rotterdam zoeklichten aan het werk. Heden was er wederom een veelevering op het marktveld waarbij veel vee was aangevoerd, naar schatting wel 150 stuks.

Momenteel is het op last van den Rijkscommissaris voor het bezette gebied, inventarisatie van textielgoederen, vooral van stoffen die het leger in Rusland blijkbaar kan gebruiken als, manshemden, mansborstrokken, lange onderbroeken, pulovers, kousen en sokken (soldaten en werkmanssokken en heerkousen en -sokken, handschoenen en wanten, eventueel leeren handschoenen met bond of wol gevoerd, beenwindsels, kniewarmers, hoofdwarmers, bivakmnutsen, ijsmutsen, lijfgordels (buikwarmers) sjaals en dassen, polsmoffen, inknoopbare jasvoering, handbreigarens, dekens (1 en 2 persoons) skikousen en skisokken, bontmutsen, bontvesten, leeren jassen, leeren vesten, sneeuwschoenen met wol of bont gevoerd, hooge viltschoenen) al deze goederen, alleen voor zoover bestemd of geschikt voor mannen boven 15 jaar en alleen voor zoover geheel of voor 50% meer uit wol vervaardigd. Aflevering of verkoop is sinds 29 dezer verboden. Deze goederen moeten ingeleverd worden voor 3 jan. a.s. stipte nalevering van inventarisatie, verbod van verkoop of aflevering anders dan voor doeleinden als door den Rijkscommissaris bedoeld, zal zwaar gestraft worden. Het wordt, ook met de textiel- en andere goederen voor de burgers immer slechter gesteld. De huisvrouwen vragen zich met zorg af, hoe zal het met onze kleeding enz. in 1942 worden?

De collecte met houten speldjes op 23 en 24 dezer heeft in deze gemeente opgebracht f 31,43

In tegenstelling van vorige avonden was het de laatste avond in de lucht kalm, alsook in de afgeloopen nacht. Van morgen omtrent 3 uur werd allarm geblazen en was het een drukte van geweld op het marktveld zoodat veel inwoners daardoor uit hun slaap wakker werden. Overigens knoopt zich de eenige dag aan de andere, zonder dat er bijzonderheden voorvallen. Opmerkelijk blijft dat de militairen, die blijkbaar met verlof gaan, zoo zwaar ‘gepakt en gezakt’ vertrekken. Blijkbaar hebben zij zich hoe dan ook weten te voorzien van veel artikelen die de burgers niet meer kunnen koopen. Alzoo wordt de kleine voorraad vlugger uitgeput.

De drukte in de lucht, zoals wij die in enkele weken niet meer gehoord hebben luwde eerst na 23 uur. Tot zoolang is bij tusschenpoozen ook het afweergeschut in actie geweest. Na 23 uur hebben wij er vrijwel niets meer van gehoord. Ook zijn de zoeklichten in actie geweest, dit volgens verklaringen van getuigen die zulks gezien hebben.

Heden is het bij helder en vriezend weer overdag zeer kalm in de lucht. Op het monment, nu 20 uur hooren wij nu en dan wederom een vliegtuig.

Bij verordening van den Rijkscommissaris voor het bezette gebied is het eerder aan joden verboden na 1 jan. 1942 een dienstbode te houden die niet eveneens jood is. De weduwe H. v. Straten en haar zoon Jonas, de eenige joodsche familie in deze gemeente heeft een ontheffing gevraagd aangezien ontheffing in de verordening mogelijk is gesteld. De huisdokter heeft een verklaring gegeven dat de weduwe v. Straten hartlijdster is, welke verklaring door mij aan het verzoek om vrijstelling is toegevoegd. Begin dezer week ontving de weduwe uit den Haag de afwijzende beslissing, zoo dat voornoemde weduwe op 1 jan. a.s. zonder dienstbode zal zitten en haar huiselijk werk meerendeels zelf zal moeten verrichten. Op deze en veel andere manieren worden de joden van alles beroofd en uitgesloten.

Andermaal alles betrekkelijk rustig. Men kan het op straat aanzien, dat nog veel menschen op reis zijn. Hoewel het reizen waarlijk geen pleiziertje is wegens gebrek aan materiaal. De bussen loopen meestal op gasgenartoren welke zeer onbetrouwbaar zijn, zoodat de bussen soms 1 a 1 1/2 uur te laat komen of soms helemaal niet kunnen rijden met weinig personenwagens zoodat de menschen opgepakt zitten en staan en zelfs bagagewagens vol reizigers worden gestopt. Algemeen wordt verwacht dat de autobussen, wegens gebrek aan banden, stil zullen moeten vallen.

Aan vrijwel alles komt meer en meer gebrek en wel groote angst gaan wij aanstonds het jaar 1942 in. De winkels zijn veelal enkele dagen per week gesloten wegens gebrek aan voorraad.

Heden avond is het weer ongewoon druk in de lucht. Omstreeks 19.20 uur kwam het afweergeschut in de richting R’dam in actie en op ongeregelde tijden, ongeveer om de 10 minuten hooren wij het afweergeschut blaffen. Soms gelijkt het wel op een spervuur. Wij hooren de Engelsche vliegtuigen hoog over komen. Blijkbaar is het vuur op die vliegtuigen gemunt; moninslag hebben wij echter niet vastgesteld.

Op deze 2e kerstdag is het al evenzeer rustig, hoewel de militairen des avonds -avond van 26 of 27 dezer- nogal luidruchtig waren. In de lucht was het betrekkelijk kalm.

De soldaten, gelegerd in de Christelijke school, hebben mij en wellicht vele anderen de gansche nacht, althans tot ruim 4 uur, wakker gehouden door hun gebrul en gebral hetgeen blijkbaar onder veel gebruik van drank geschiedde zeer tot ergernis van mij althans.

De nachtmis in de R.K. Kerk was buitengewoon druk bezocht. Vele katholieken hebben gehoor gegeven aan het verzoek van de geestelijke overheid, om ter nachtmis te komen bidden voor een spoedige vrede. Verder is 1e kerstdag rustig verloopen aangezien de militairen blijkbaar in rust waren.