evacuatie

...now browsing by tag

 
 

6 februari 1940

zaterdag, februari 6th, 2010

De op 18 jan. l.l. aangekondigde bespreking heeft heden plaats gehad op het stafkwartier te Oud-Beijerland. De korte inhoud van het gesprokene en behandelde is de volgende: omtrent afvoer burgerbevolking zal getracht moeten worden het geheel af te voeren persoonen terug te brengen op totaal 5500 hetgeen zal kunnen geschieden door de uit elkaar wonende bevolking, buiten druk bebouwde kommen, te laten wonen, b.v. te Langeweg, Calishoek en dergelijke groepen. Hieromtrent zal, ter plaatse, door militaire overheid, overzicht plaats hebben. Omtrent afvoer van paarden en vee: Doordat hij deze bespreking tegenwoordig waren, afgevaardigden van het ministerie van Economische Zaken, o.m. Sr. staf met een kapitein en een ander burger, werd door sr. staf medegedeeld, dat de evacuatie van paarden en vee, geheel door Economische Zaken zal verzorgd worden. Alleen hebben de burgemeesters momenteel in deze niets anders te doen, dan aan het ‘bureau-ontruiming’ Lange Voorhout 3 te Den Haag, op te geven, de naam van een persoon ter plaatse, die geacht kan worden in staat te zijn de geheele afvoer te regelen zoowel in hoofd als in bijzaken.

27 november 1939

vrijdag, november 27th, 2009

Heden heeft de aangekondigde bespreking plaats gehad met den Com. afvoer burgerbevolking in Noord-Brabant te Steenbergen wegens verhindering mijnerzijds wordt deze bespreking bijgewoond door den waarnemenden burgemeester, wethouder [[wiki:Johannes Franciscus van de Noort (1878-1962)|J.F. v. den Noort]], geassisteerd door ten dezen toegevoegden ambtenaar ter secretarie H. v. Gool.
Op deze bijeenkomst waren, behalve de commissiaris afvoer burgerbevolking en de voedselcommissaris voor N.Br. de heer v. Haaren te Tilburg, aanwezig, vertegenwoordigers der gemeenten: Zevenbergen, Dinteloord, Oud- en Nieuw-Gastel, Oudenbosch, Nieuw-Vosmeer, Hoeven, Standdaarbuiten, Klundert, Hooge- en Lage Zwaluwe, Ooltgensplaat, Numansdorp, terwijl die van Willemstad afwezig was. Deze vergadering was meer bijzonder belegd omtrent gewijzigde inzichten door defensie t.a.z. van vluchtoorden. Daarom zijn thans bijeen, zoowel de burgemeesters van ontvangende gemeenten als die welke vluchtoord zijn. Van belang is de mededeeling van den commissaris, dat de strook langs het Hollandsch-Diep, vanaf Willemstad, Fijnaart en Heiningen, Klundert en Zevenbergen, momenteel geacht wordt geheel ontruimd te zullen moeten worden omdat deze streek geheel in staat van verdediging zal worden gebracht. De geheele bevolking zal dan moeten evacueeren naar elders en wel naar Zeeuwsch-Vlaanderen. De burgemeesters zullen, vast te stellen bij een nieuwe wet, die verwacht wordt, veel meer bevoegdheid krijgen in de regelingen bij de afvoer. Voorts zullen alle geevacueerden in woonhuizen ondergebracht worden en niet in schuren als eerder bedoeld. Zoo zal bijzonder gelet worden op het brengen van geevacueerden onder menschen en plaatsen van eigen religie. Zoodra het nieuwe evacuatieplan bekend zal zijn, zal zulks bekend gemaakt worden. Zoo zal de mogelijkheid geschapen worden dat burgemeesters van ontvangende en van evacueerende gemeenten met elkaar in overleg kunnen treden. Omtrent hetgeen met het vee zal moeten geschieden in evacueerende gemeenten wordt nader mededeeling gedaan. In alle gemeenten waar geevacueerd moet worden en waar ontvangen moet worden, moet met het gereedmaken der persoonskaarten voortgang gemaakt worden en bij gereed zijn binnen 14 dagen de commissaris afvoer, daarvan mededeeling doen.

Heden ontvang ik van den heer commissaris der Koningin bericht, dat de minister van Binnenlandsche zaken thans voor verschillende gemeenten in Noord-Brabant het gewenscht en noodig acht, om een verduisteringsoefening van de luchtbeschermingdiensten te houden, welke voor deze gemeente bepaald wordt op 18 december a.s.

20 november 1939

vrijdag, november 20th, 2009

Heden telefoneerde mij de heer [[wiki:Adriaan Bax (1879-1967)|A. Bax]], voorzitter van de Geldersche- en meer andere polders, die zeide bezoek te hebben van [[wiki:Franciscus van Gils (1871-1945)|F. v. Gils]], voorz. van den Elderenspolder. Bax verzoekt mij mede namens v. Gils, wel een vergadering te beleggen van besturen van polders waar unundatie plaats heeft en daarbij meer burgemeesters en besturen van landbouworganisaties uit te noodigen, om te zamen de waterlast en waterschade te bespreken. Ik heb geantwoord dat zulks waarschijnlijk meer op den weg ligt van den Commissaris der Koningin aangezien het een gewestelijk bezwaar en aangelegenheid betreft. Bax verklaarde dat, wegens de vele regen der laatste dagen, het water zoo hoog in den Elderenspolder is gelegen dat reeds vee op stallen in het water staat. Nog heden heb ik een en ander den heer Commissaris der Koningin, per expresse brief doorgegeven en hem om advies gevraagd omtrent hetgeen door mij zou kunnen geschieden. Heden zag ik dat de polderbemaling van de Bruinsche- en Nassaupolder het water afmalen. Bij informatie bij de machinist van de Bruinsche polder blijkt dit te geschieden met goedkeuring der militaire overheid, tot een peil van 20 a 25 cm onder het maaiveld.

Heden bereikte mij, een overigens aan alle Raden van Ned. Gemeenten gerichte circulaire van den Generaal Opperbevelhebber van Land- en Zeemacht, dd. 17 dezer, onderwerp: verordening ex art. 12 Oorlogswet, betreffende het verrichten van persoonlijke diensten voor hulp, bij militaire werkzaamheden tot het herstellen van de schade, aan wegen, bruggen en daarmede verband houdende werken, veroorzaakt door militaire operatien, luchtbombardementen of militaire transporten, welke verordening, door genoemde opperbevelhebber zal vastgesteld worden. Aangezien vooraf met het burgerlijk gezag, ingevolge de Wet, overleg gepleegd moet worden, wordt aan de Raad gevraagd eventueele opmerkingen hem ter kennis te brengen. De verordening houdt in 9 artikelen. Art 2 houdt o.m. in, dat in iedere gemeente door de zorg van den burgemeester een register. hetzij in kaartvorm, hetzij in boekvorm, wordt aangelegd, waarin de mannelijke inwoners worden vermeld die op 1 jan. 1939 den 18-jarigen leeftijd hebben bereikt en op dien datum het 59ste levensjaar nog niet hebben volbracht en naar het voordeel van den burgemeester of door hem aangewezen ambtenaar geschikt zijn om bovengenoemde persoonlijke diensten te verrichten ambtenaren en hun leden, in vasten dienst bij overheids en semi-overheidslichamen, alsmede geneeskundigen alsmede geneeskundigen, veeartsen, apothekers, en die bij de luchtbeschermingsdiensten en die een verklaring van 2 geneeskundigen overleggen gebreken blijvend ongeschikt zijn, zijn vrij van dien diensten. Elke drie maanden moet het register worden bijgewerkt, af- en bijvoegen. Deze verordening zal in de Raadsvergadering van 24 nov. a.s. ter tafel komen. Bereids wordt begonnen bedoelde personen op kaart-register te brengen.

14 november 1939

zaterdag, november 14th, 2009

In bovengenoemde polders [zie 12 november 1939] is het water, middels inlaatsluizen +- 40 cm opgevoerd boven zomerpeil. Meerdere landbouwers beklagen zich er over tegen mij, aangezien de laagst gelegen bouwlanden niet meer bewaakt kunnen worden.

Van den commandant, Zuid-Front Vesting Holland ontvang ik een kennisgeving met afschriften, welke, als aan de voet vermeld, ook gericht zijn aan de burgemeesters van Hooge en Lage Zwaluwe, Klundert, Fijnaart, Willemstad, Numansdorp en Ooltgensplaat. Het betreft ‘afvoer burgerbevolking’. De kennisgeving luidt: ‘Hierbij heb ik de eer u te doen toekomen een staat betreffende de afvoer van de burgerbevolking o.m. uit twee gemeente. Deze staat werd mij enkele dagen geleden toegezonden met mededeeling ‘brief volgt’. Hoewel die brief nog niet is gevolgd zend ik u ter voorkoming van verdere vertraging inliggende staat bereids toe.’ (de rs. kolonel; C. Zuid-Front Vesting Holland o.l. chef staf A.J.A. Pereira. Deze staat geeft aan als volgt: Geheim 28 oct. 1939

Gemeenten aantal af te voeren personen vluchtoorden opmerkingen
Hooge en L. Zwaluwe 4028 Oudenbosch Te voet
Klundert 3728 Dinteloord & Prinsland Te voet
Oud en Nieuw Gastel
Zevenbergen 6919 Oud en Nieuw Gastel Te voet
Steenbergen en Kruisland
Fijnaart 3698 Steenbergen en Kruisland Te voet
Willemstad (inudatiegebied) 404 Oudenbosch Te voet
Numansdorp 849 St. Philipsland Per schip
Ooltgensplaaqt 666 Den Bommel Te voet

Voorts zijn bijgevoegd ‘voorlopige aanwijzingen betreffende den afvoer van burgerbevolking voor de burgemeester der gemeenten in de ontruimen gebieden. Herin zijn de algemeene regelen vervat i.m. omtrent de grootte der groepen; de hoofd- en hulpgeluiden enz. Voorts wordt hierin opgemerkt: het verdient aanbeveling dat de brugemeester op voorzichtige en tactvolle wijze de bevolking doen voorbereiden op watin verband met de ontruiming gebeuren moet. De burgemeesters roepen daartoe de medewerking in van de bedienaren van den godsdiensten van de hoofden der scholen. Voorts moeten hierbij naar overgelegde modellen biljetten gereed gemaakt worden, welke eventueel uitgereikt moeten worden in overleg met de autoriteit militair Gezag en op het door deze aan te geven tijdstip, waarom moet vastgesteld worden welk teeken of signaal, bij aankondiging van afvoer zal gegeven worden. Als voetnoot is vermeld: De afvoer van vee wordt geregeld door het bij het departement van Economische zaken ingestelde bureau ontruiming. Uit te reiken biljet I luidt: Algemeene aanwijzingen afvoer burgerbevolking te behoort (met uw gezin) tot wijk …, groep … De naam van uw hoofdgeleider is … die van uw hulpgeleider …. De verzmaelplaats van uw groep, wanneer de afvoer begint is … Bij vertrek moet uw huis gesloten worden en de sleutel met daaraan gehechte schriftelijke vermelding van naam, straat en huisnummer aan een nader aan te wijzen persoon worden afgegeven. Van militaire zijde wordt zooveel mogelijk voor bewaking der huizen gezorgd. U moet medenemen:

  • a) papieren: geboorte en huwelijksacten, spaarbankboekjes, geld- en waardepapieren, verzekeringspolissen, belastingbiljetten, distributiestamkaarten enz.
  • b) mondvoorraad voor twee dagen. Aan te bevelen in dit opzciht zijn: brood, kaas, worst, gewoone of thermosflesschen met thee of koffie en verder in dien mogelijk, blikjes met kleine voorraden thee, koffie, suiker en boter.
  • c) kleeding en uitrusting: Indien aanwezig uw gasmunten. Verder overkleeding, reserve ondergoed, dekens (liefst gerold) ledige bedzakken en kussen-zakken) waschgerei, eetgerei, veldflesch en drinkbeker. De aandacht wordt er op gevestigd dat u slechts het strikt noodzakelijke kunt medenemen. Om de gedachte te bepalen, moet per volwassen persoon worden rekening gehouden met een totaal mede te voeren gewicht van ten hoogste 30 kilogram.
  • d) algemeen: zaklantaarn, kaarsen en lucifers. Eenig verbandmateriaal en eventueel geneesmiddelen uit huisapotheek. Vooral betreft mede te nemen huisdieren, zulks hoofzakelijk honden en katten in aanmerking komen. Elk pak mede te nemen bagage moet voorzien zijn van een etiket of label met duidelijke aanwijzing van naam en adres van den eigenaar.
  • e) mede te nemen transportmiddelen: kleine wagentjes, sportkarretjes, kinderwagens en rijwielen, in welk geval de mogelijkheid om meer dekens per hoofd der bevolking mede te nemen wordt vergroot. U moet er echter rekening mede houden dat bij vervoer per spoor al deze kleinere vervoermiddelen bij het afvoerstation mopeten worden achtergelaten. Bij vervoer te water zal het misschien mogelijk zijn een deel dezer vervoermiddelen o.a. de rijwielen mede te nemen.
  • f) Indien opgaven. Reeds nu moet aan de hoofgeleders opgave worden gedaan van de te uwen huize aanwezige: a) niet marschwaardige zieken b) gebrekkigen c) andere in bijzondere omstandigheden verkeerende personen. Wie achterblijft zonder daarvoor door het bevoegd gezag te zijn aangewezen, doet dit op eigen verantwoordelijkheid. De burgemeester …

Uit te reiken Biljet II: Waarschuwingsbevel Houdt uwe gereed !!!!!

De afvoer der burgerbevolking kan ieder oogenblik een aanvang nemen. U moet onmiddelijk alles pakken en verzamelen, wat u mede moet nemen, zoodat, als het bevel komt (met uw gezin) onmiddelijk gereed is uw huis te verlaten en af te marcheeren. Zoodra het signaal of teeken, dat de ontruiming gaat beginnen wordt gegeven (in dit biljet nauwkeurig te omschrijven), begeeft u zich terstond naar de u aangewezen verzamelplaats en meldt u bij den hulpgeleider van dat tijdstipo dient u alle bevelen en aanwijzingen van Hoofd- en hulpgeleider stipt op te volgen. Na het sluiten van uw huis levert u de huissleutel met daaraan gehechte schriftelijke vermelding van naam, straat en huisnummer in bij …. (een daarvoor aangewezen persoon). Bij vertrek de hoofdkraan van gas- en waterleiding, en het electrisch licht afsluiten, brandende kachels dooven. De Burgemeester.

11 november 1939

woensdag, november 11th, 2009
57|250

Afstempeling distributiestamkaarten [zie afbeelding]. Heden gaat de volgende circulaire uit aan alle hier bekende buitengewoon dienstplichtigen en die persoonen, die bij eventueleele evacuatie zijn aangewezen hier te blijven, zijnde groepen A en B der voorschriften afvoer burgerbevolking. ‘In verband met een eventueele evacuatie van de burgerbevolking is het noodzakelijk, dat een aanteekening wordt gesteld op de aan u uitgereikte distributiestamkaart(en). Ten einde de bedoelde aanteekening te kunnen stellen verzoek ik u de aan u uitgereikte distributiestamkaart(en) ter afstempeling te willen aanbieden op Woensdag 15 nov. a.s., des v.m. tusschen 9 en 12½ uur of den n.m. tusschen 2 en 5 uur op het voormalig gemeentehuis (Markt) alhier. In uw eigen belang wordt u aangeraden om aan dit verzoek te voldoen.’ De burgemeester van Zevenbergen. J.J. van Aken.

Om 18.40 uur bereikte mij het volgende telegram: ‘Indien militaire autoriteiten met betrekking tot lichtdooving beplaade menschen kenbaar maken gelieve u zich daarnaar te gedragen.‘ minister van Binn. Zaken van Boeijen.

10 november 1939

dinsdag, november 10th, 2009

Heden morgen om 5.15 uur, berichte mij het volgende telegram: ‘Naar aanleiding van het radiobericht betreffende verloven, dat 10 nov. 8.00 uur zal worden bekend gemaakt mag in uw gemeente niet worden aangeplakt. Dus geen gevolg geven aan aanschrijving 25 sep. 1939 2e afd. B no. 158.’ Defensieminister.
Bedoeld radio bericht hield in, dat militairen die met gewoon klein verlof thuis of op weg daarheen zijn, nog heden avond in hun legerplaats moeten terug zijn. Zij die met zaken-verlof zijn, kunnen, tot nader order, met verlof blijven.

Heden morgen ontving ik per expresse beschikking instructies omtrent het gereed maken van groeps-kaarten bestemd voor hoofd- en groepsleiders van evacueerende burgerbevolking. Ook de nodige kaarten werden ontvangen. Een en ander moet onmiddelijk in gereedheid worden gebracht.

Heden middag ben ik persoonlijk gaan zien naar de graafwerken, gisteren met militairen besproken. Aan de zuidzijde van Lochtenburg, weg Zevenbergen-Moerdijk langs de Roodevaart ter plaatse tusschen de domeinshoeven van de weduwe Chr. Hermus en Chr. Damen, is men met ’n 25 tal menschen en twee graafmachines het buitengors tusschen Roode Vaart en de Provinciale weg, ter lengte van +- 50 en ter breedte van +- 30 meter, dus van Haven tot de weg, de groote geul aan het graven om de Nassaupolder en wat daaraan verbonden is, te kunnen inundeeren. Aangezien het gebied, onder Klundert is en deze gemeente ook in Staat van Beleg, doen de militairen wat noodig wordt geacht. Veel renteniers en andere nieuwsgierigen slaan dit werk gade en nu gaan de ogen van het publiek eerst goed open, omtrent hetgeen ‘misschien’ gebeuren gaat. De in de Nassaupolder wonende landbouwers vragen zich af, ‘wat moet dat toch worden’ ?

7 november 1939

zaterdag, november 7th, 2009

Aangezien de internationale toestanden in en buiten Europa wel zéér gespannen zijn en de gemeentebesturen, niet de minst de burgemeesters, ingeschakeld worden ter voldoening van opgedragen werkzaamheden, heb ik mij al eerder afgevraagd, of het niet nuttig ware een zoo genaamd ‘dagboek’ aan te leggen en bij te houden; dit zoowel ten eigen gerieve en informatie, als voor het nageslacht. De omstandigheden leiden mij er toe vanaf heden die aanteekeningen te maken. Alleen is het jammer dat ik niet daarmede begonnen ben in 1938; het eigenlijke begin van de tegenwoordigen toestand. Ik zal echter trachten, een zoo juist mogelijk beeld alsnog samen te vatten, welk beeld ik zal trachten te verkrijgen uit de verschillende gegevens, verspreid in verschillende dossiers dezer gemeente.

30|200

1939, november 7 (4 uur n.m): Nadat door mij is nagegaan hoe veel personen, bij algeheele evacuatie der bevolking, zullen moeten blijven, heeft de stationschef van Lage Zwaluwe, die met 4 man van zijn personeel door mij is aangezegd ook te moeten blijven, alsmede 2 man op station Zevenbergen, zich verslaan met zijn directie te betrachten deze met de etappen- en verkeersdienst, te Den Haag, belast met de afvoer burger bevolking. Per telefoon heb ik mij met majoor Grol, van genoemde dienst, verstaan die gevestigd is in Hotel Paulez te Den Haag, telef no.180996 die mij verklaarde dat al het personeel van de spoorwegen moet blijven, althans voorloopig, waarom ik moet laten nagaan, hoeveel personen dit tezamen zijn, hun gezinnen inbegrepen aangezien zij voor de keuze moeten worden gesteld hun gezin al of niet bij zich te houden. Deze opgave wordt morgen nagegaan. 10.50 n.m.: Mij bericht het volgende telegram: ‘Tot nader order moeten de burgemeesters zorg dragen dat steeds aan hen geadresseerde telegrammen in ontvangst kunnen worden genomen. Zij dragen zorg dat op het telegraafkantoor voortdurend bekend is het adres van degenen die in hun gemeente de telegrammen in ontvangst kunnen nemen. Dit personeel moet voldoende terzake kundig zijn om uitvoering aan den inhoud van het telegram te geven.’ Defensie minister.